Bao giờ kinh tế toàn cầu thoát khỏi “bóng ma” khủng hoảng?

Khủng hoảng kinh tế năm 2007 do chiến lược neo tỉ chi phí của đồng bản tệ quá lâu vào đồng USD. (Ảnh diễn tả)

Nếu các nền kinh tế không nịt buộc bụng, không cải cách triệt để hệ thống tài chính – ngân hàng của mình… thì những châu lục này còn lâu lắm mới mong quay lại như ngày xưa. Không ít nhà kinh tế vẫn cho rằng, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã đi qua 8 năm tuy nhiên chưa chắc chúng ta đã sắp bước qua một thập kỷ mất mát.

Đến hết quý I/2015, nền kinh tế những châu lục đã có những biểu hiện khôi phục, khi Mỹ (nước bị tác động áp lực nhất của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu) đã có biểu hiện gia tăng trưởng, đa dạng đất nước là điểm nóng vì “vỡ nợ công” nay đã giảm nhiệt, thương mại toàn cầu gia tăng so với trước… Mặc dù vậy những biểu hiện này có cho thấy nền kinh tế những châu lục đã thật sự thoát khỏi khủng hoảng để đi lên hay chưa vẫn là một lời hỏi áp lực…

Nhìn lại “bóng ma khủng hoảng” 1997

Cuộc khủng hoảng tiền tệ Châu Á khởi phát từ Thailand (một đất nước có GDP ở mức bình quân) vào mùa hè năm 1997, bước này lan rộng ra địa điểm Đông Nam Á, rồi đến một số nước Châu Á ven Thái Bình Dương, để rồi cuộc khủng hoảng này mang tầm toàn cầu, khiến cho những định chế tài chính lớn như IMF, WB, ADB phải cùng xúm vào “dập lửa”.

Ngoài những cái cớ nội tại của từng nền kinh tế thì khủng hoảng tiền tệ Châu Á còn có nguyên nhân từ chiến lược neo tỉ chi phí của đồng bản tệ quá lâu vào đồng USD quá trình chi phí trị lưu trữ ngoại hối của đất nước có hạn, dòng vốn đầu tư toàn cầu lại ra vào khá đơn giản cho nên khi bị giới đầu cơ tiền tệ toàn cầu đánh chiếm nền kinh tế Thailand khi đó ngay lập tức lâm vào khủng hoảng sâu và lây lan sang đa dạng đất nước khác. Xuất phát điểm của khủng hoảng chỉ từ sự yếu kém trong chiến lược kinh tế của một số đất nước tuy có GDP không phải là lớn, tuy nhiên đã ngay lập tức mang tính toàn cầu. Sau đó với sự giúp đỡ đỡ của cộng đồng toàn cầu và những định chế tài chính lớn thì cuộc khủng hoảng này đã được dập tắt. Tuy nhiên với những đất nước bị khủng hoảng thì cũng phải đến 2003 trở đi mới có chi phí trị xem là thoát suy thoái.

Và “bóng ma” hiện giờ

Năm 2007-2009, những châu lục lại đi qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bắt đầu từ Mỹ. Cuộc khủng hoảng này diễn ra đa số với những nền kinh tế lớn, và có điểm chung là từ sự yếu kém của hệ thống tài chính, nh vì đã chẳng thể tự khám phá “mầm bệnh” để có biện pháp khắc chế kịp thời. Việc cho vay đơn giản và những khoản đầu tư vào những khoản nợ dưới chuẩn ở Mỹ chỉ là điểm nổ cho cuộc khủng hoảng tài chính bùng phát.

Quy mô cuộc khủng hoảng tài chính mang tính toàn cầu, bất hạnh lớn quá trình chi phí trị hỗ trợ của những định chế tài chính toàn cầu có hạn, và sau khi khủng hoảng diễn ra thì vấn nạn “nợ công” của đa dạng đất nước đã vượt quá hạn chế tránh nguy hiểm, song song đó lại có những nhân tố địa chính trị đa dạng địa điểm trên những châu lục bất ổn, mâu thuẫn quân sự kéo dài… lại càng làm trầm trọng thêm căn bệnh khủng hoảng.

Vì vậy sức tàn phá của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu lần này lớn hơn so với cuộc khủng hoảng tiền tệ Châu Á rất đa dạng, và công đoạn suy thoái sẽ lâu hơn. Tuy hiện giờ, một số nền kinh tế lớn như Mỹ, Đức, Nhật… đang thoát dần áp lực thì vẫn còn đa dạng nền kinh tế lớn khác vẫn bất ổn, chứa đựng những bất hạnh khó lường, và nếu những nền kinh tế này không nịt buộc bụng, không cải biến triệt để hệ thống tài chính – nh của mình… thì những châu lục này còn lâu lắm mới mong quay lại như ngày xưa. Không ít nhà kinh tế vẫn cho rằng, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã đi qua 8 năm tuy nhiên chưa chắc con người đã sắp bước qua một thập kỷ mất mát.

Và với VN…

VN đã là một nền kinh tế mở lớn hơn so với trước, cho nên tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu lần này ngay lập tức tác hại ngay khiến cho những khuyếm khuyết của hệ thống kinh tế, tài chính của VN biểu lộ toàn diện. Với một nền kinh tế mà nhân tố đầu cơ quá cao, tâm lý “kiếm tiền” của người dân quá hưng phấn cho nên không coi trọng đúng mức sự bất hạnh; quá đa dạng công ty thi hành đa dạng kế hoạch bán buôn quá danh vọng, vượt xa chi phí trị tài chính của mình… đã khiến nền khủng hoảng kinh tế diễn ra với tình trạng lớn, vượt mọi dự báo dù là dự báo bi quan nhất.

Chính lúc khi con người thấy rằng chẳng thể mong chờ việc cải tiến theo chiều rộng của nền kinh tế làm động lực chính để thúc đẩy của sự cải tiến nữa; tuy nhiên việc cải tiến theo chiều sâu đang gặp những áp lực chướng ngại lớn; bên cạnh đó, cơ cấu kinh tế và việc điều hành nền kinh tế của đa dạng bộ lãnh vực vẫn còn bất cập, chưa theo kịp với đề nghị của thực tiễn, thì rất khó mong công đoạn thoát khỏi khủng hoảng này sẽ nhanh hơn.

Có đánh chi phí chính xác, mới thấy con người cần phải gắng gượng và kiên trì đa dạng không chỉ vậy trong năm 2015 để sau 2-3 năm nữa, VN thật sự thoát khỏi khủng hoảng mà đi lên một nhữngh bền vững.